Column: design versus obstakel

Ontwerper van straatmeubilair zijn lijkt me vaak een ondankbaar beroep. Het prachtige ontwerp wordt vaak voorbijgelopen zonder dat het echt wordt opgemerkt. ‘We’ vinden het gewoon dat die voorwerpen zich in het straatbeeld bevinden en pas als ze er niet zijn, worden we ons ervan bewust dat er iets ontbreekt.
 

Net even anders
Voor een mindervalide ligt het net even anders. Of je nu slecht ter been bent en van een rolstoel of rollator gebruik maakt of slechtziend of blind bent en met een geleidestok je weg vindt, je bent super alert op het straatmeubilair. Immers, elk obstakel kan je doorgang belemmeren of –in het meest ongunstige geval- je doorgang blokkeren. En, eerlijk is eerlijk, straatmeubilair vormt vaak een obstakel.

Liefhebber van design
Nu ben ik een groot liefhebber van design en ben ik uit dien hoofde geïnteresseerd in vernieuwende ontwerpen van straatmeubilair. Of het nu gaat om futuristisch ogende fietsenrekken, nieuwe vormgeving van boomroosters of in het oog springende afvalbakken; ze hebben mijn aandacht. Vooral omdat ik me door mijn werk dan tevens afvraag of bij het ontwerp én de plaatsing rekening is gehouden met toegankelijkheid. Al is het ontwerp van een fietsensteun of afvalbak nog zo fraai, verkeerde plaatsing kan het maken of breken.

Fietsensteunen
Zo vulden de fietsensteunen bij een bushalte vele malen de brievenrubriek in de lokale krant. Verwelkomd door de forenzen maar verfoeid door de mindervaliden die hun doorgang belemmerd vonden. De ambtenaren hadden namelijk bedacht dat de fietsers hun rijwielen wel op het zand (gras) tegen de steunen zouden zetten. De praktijk leerde echter, dat ze hun fietsen juist op het trottoir tegen de steunen stallen waardoor ze de doorgang voor rolstoelen en kinderwagens wel heel lastig maken. Gevoelsmatig gebruiken die namelijk het bakstenen gedeelte van het trottoir.

Fraaie afvalbak
De fraai vormgegeven afvalbak in een andere gemeente trekt vooral de aandacht, omdat die precies voor het aangepaste gedeelte van de trottoirrand is geplaatst, waar rolstoelers het trottoir moeten betreden als zij hun auto op de gehandicaptenparkeerplaats hebben geparkeerd (zie foto). Die toegang tot het trottoir wordt volledig geblokkeerd door de afvalbak, die natuurlijk ook aan de andere zijde van de bank geplaatst had kunnen worden.

Zorgvuldig toetsen
Deze voorbeelden laten zien dat de openbare ruimte pas echt toegankelijk wordt als elke stap van het inrichtingsproces zorgvuldig wordt getoetst aan de behoeften van de mindervalide gebruikers. Van ontwerp tot uitvoering kan er zoveel misgaan, dat straatmeubilair ineens als veel minder ‘fraai’ wordt beoordeeld. En dat is toch wel sneu voor die ontwerpers die hun ziel en zaligheid erin hebben gelegd…

Denise A.M. Janmaat
Directeur Nederlands Instituut voor Rolstoeltoegankelijkheid
 

Terug naar overzicht nieuws >>>